Dünyadaki ölümlerin birinci nedeni kalp ve damar hastalıklarıdır.Dünya nüfusu %25 oranında etkilenirken, ülkemizde bu durum 50 yaş üstü yetişkinlerde %12-15 arasında değişkenlik göstermektedir.Kalp ve damar sağlığını korumak için yaşam tarzı değişikliklerine gidilip, beslenme noktasında düzen sağlanmalıdır.Risk faktörlerinin en başında kolesterol düzeyleri ve hipertansiyon gelmektedir.Erkeklerde 45 yaş, kadınlarda ise 55 yaş üzerilik, ailesinde birinci derece yakın akrabaların kalp hastalığı öyküsü, sigara ,alkol tüketimi, şişmanlık, stres, fiziksel aktivite azlığı, diyabet, doğum kontrol hapı kullanımı, menapoz (özellikle erken menapoz) durumları hastalığı tetikleyen risk etmenleridir.
PEKİ KOLESTEROL NEDİR?
Hayvansal kaynaklı besinlerde ve tüm hücrelerde bulunan mumsu, yağ benzeri yapıdır.
Kan kolesterolü kan dolaşımında vücudun kendi ürettiği yapı iken, diyet kolesterolü ise besinlerden (özellikle hayvansal kaynaklı) alınan türüdür.
İYİ VE KÖTÜ KOLESTEROL NEDİR?
HDL KOLESTEROL: (iyi kolesterol) dokulardaki kolesterolü toplayarak dışarı atılmasını sağlayan,besinlerde olmayan vücutta bulanan yapıdır.
LDL KOLESTEROL: (Kötü kolesterol) kolesterolü dokulara taşıyıp, damarlarda birikmesine neden olduğu için kötü kolesterolde denilen besinlerde yer almayan, vücutta bulunan şeklidir.
Kan kolesterol düzeylerinde 200 mg / dl normal , LDL düzeyleri 130 mg/dl normal , trigliserit için ise 200 mg/dl normal iken üzerilerine çıkıldıkça risk artmaktadır.HDL düzeyinde 35 mg/ dl altı düşük ve iyi kolesterol olduğu için yüksekliği önemlidir.
DEĞİŞMESİ GEREKLİ ALIŞKANLIKLAR VE BESLENME TUTUMLARI
Hayvansal yağların yerine ,bitkisel yani doymamış yağların beslenmeye dahil edilmesi gerekir.(HDL ve LDL düzeylerini etkilemektedir)
Ayçiçeği, mısırözü , soya fasülyesi gibi omega- 6 yağları ve balık, keten tohumu ve yağında,ceviz ,fındık gibi omega -3 yağ asitlerine beslenmede yer verilmelidir.
Et, tavuk , tereyağı, süt yağları gibi doymuş yağlar daha seviyeli tüketilmelidir.Süt ve ürünleri az yağlı veya yağsız tercih edilmelidir.
Sakatat, pastırma , sucuk,salam gibi et ürünlerinin tüketimi sınırlandırılmalıdır.
Bitkisel sıvı yağların işlemden geçirilmesi ile oluşan trans yağ tüketimine dikkat edilmelidir.
Yenilen besinlerin yağ içeriklerine dikkat edilmeli, sebze ve meyveler, tahıllar, yağsız kırmızı et, derisiz kanatlı hayvan etleri, balık tüketimi sağlanmalı ve yemeklere eklenen yağ düzeyleri göz önünde bulundurulmalıdır.
Haftada en az 2 kez balık tüketilmelidir.
Sebze ve meyve tüketimine , gerekli temizleme ve arındırma aşamalarından geçirilerek beslenmede yer verilmelidir.
Tam tahıl ürünleri ,kuru baklagiller, yoğurt, kefir, mayalı ürünler gibi çokça arttırılabilecek lifli gıdalar beslenme listelerine eklenmelidir.
Uygun pişirme yöntemleriyle kızartma yerine haşlama, ızgara ve buharda pişirme yöntemleri tercih edilmelidir.
Yemeklerdeki tuz oranlarına dikkat edilmeli, günlük 5 g/gün 1 çay kaşığı ölçüsü aşılmamalıdır.
Vücut kitle indeksi normal aralığa gelmeli, fiziksel aktivite arttırılmalıdır.
Sigara ve alkolden uzak durulmalı,stres uzaklaştırılmalıdır.
Sağlıklı Günler Dilerim.
